वीरगञ्ज। नारायणी अस्पतालमा हालै भएको घटनापछि स्वास्थ्यकर्मीमाथि हुने हिंसाको विषय फेरि एकपटक सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा आएको छ। घटनापछि विभिन्न चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो धारणा व्यक्त गर्दै स्वास्थ्यकर्मीलाई सम्मान र सुरक्षित कार्य वातावरण सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
यही क्रममा चिकित्सक मृगेन्द्र यादवले आफ्नो फेसबुक स्टाटसमार्फत भावुक अभिव्यक्ति दिएका छन्। उनले आफूलाई विश्वास गर्ने, माया गर्ने र सम्मान गर्ने सबैप्रति क्षमायाचना गर्दै केही समय आफू सबैबाट टाढा रहँदै शान्ति खोज्न प्रयास गरेको उल्लेख गरेका छन्। तर, बिरामीको उपचार गर्नु, सत्यका पक्षमा उभिनु, आवश्यक परेकालाई सहयोग गर्नु र विद्यार्थीलाई सही बाटो देखाउनु नै आफ्नो वास्तविक शान्ति रहेको महसुस भएको उनले बताएका छन्।
उक्त चिकित्सकले आफ्नो स्टेथोस्कोपलाई नै जीवनको अभिन्न हिस्सा र जीवनसाथीसरह रहेको उल्लेख गर्दै आज यही पेसामाथि भएको व्यवहार देख्दा आफू भित्रैदेखि रोएको बताएका छन्। उनले यस्तो घटनाले आगामी दिनमा स्वास्थ्य सेवामा अझ जटिल समस्या निम्त्याउने चेतावनीसमेत दिएका छन्।
स्टाटसमा उनले “स्टेथोस्कोप बोकेका स्वास्थ्यकर्मीमाथिको हिंसाविरुद्ध सबै एकजुट हुनुपर्ने” आह्वान गरेका छन्। साथै, नेपाल चिकित्सक संघ (NMA) ले स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षा र सम्मानका लागि अझ प्रभावकारी भूमिका खेल्नुपर्ने अपेक्षासमेत व्यक्त गरेका छन्।
चिकित्सकले आफ्नो अभिव्यक्तिमा स्वास्थ्य सेवाको प्रकृतिबारे पनि उल्लेख गर्दै भनेका छन् कि चिकित्सकहरूले आफ्नो ज्ञान, सीप र अनुभवका आधारमा बिरामीको उपचारका लागि सक्दो प्रयास गर्छन्, तर हरेक उपचारको शतप्रतिशत सफलता सुनिश्चित गर्न सकिँदैन। उनले चिकित्सक भगवान् नभएको स्पष्ट पार्दै उपचारका क्रममा अप्रत्याशित परिणाम आउन सक्ने यथार्थलाई समाजले बुझ्नुपर्ने बताएका छन्।
उनले कुनै पनि घटना वा परिणामको पूर्ण जानकारी नलिई चिकित्सकलाई “चोर” जस्ता अपमानजनक शब्द प्रयोग गरेर आरोप लगाउनु अनुचित भएको बताएका छन्। यस्तो प्रवृत्तिले स्वास्थ्यकर्मीको मनोबल कमजोर पार्नुका साथै सेवाको गुणस्तरमा समेत नकारात्मक असर पार्ने उनको भनाइ छ।
उक्त स्टाटसमा उनले प्रमोद राम नामका स्वास्थ्यकर्मीका लागि न्यायको माग गर्दै नारायणी अस्पतालमा भएको घटनाप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन्। साथै, “लोकतन्त्रको चौथो अंग” भनेर सञ्चार क्षेत्रप्रति पनि श्रद्धाञ्जलि व्यक्त गर्दै घटनालाई जिम्मेवारीपूर्वक प्रस्तुत गर्नुपर्ने संकेत गरेका छन्।
नारायणी अस्पतालको घटनापछि चिकित्सक, नर्स तथा अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरूबीच कार्यस्थलको सुरक्षा, सम्मानजनक वातावरण र कानुनी संरक्षणको विषयमा व्यापक चासो व्यक्त हुन थालेको छ। स्वास्थ्य सेवा अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्र भएकाले कुनै पनि असन्तोष वा विवाद कानुनी प्रक्रिया र संवादमार्फत समाधान गर्नुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले जोड दिएका छन्।
स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार अस्पतालमा आउने अधिकांश चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीले कठिन परिस्थितिमा पनि बिरामीको जीवन बचाउन दिनरात खटिरहेका हुन्छन्। सीमित स्रोतसाधन, अत्यधिक कार्यचाप र जोखिमपूर्ण वातावरणका बीच सेवा प्रदान गरिरहेका स्वास्थ्यकर्मीमाथि हुने कुनै पनि प्रकारको दुर्व्यवहार वा हिंसाले सम्पूर्ण स्वास्थ्य प्रणालीमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
नारायणी अस्पतालको घटनाले स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षा, बिरामीका आफन्तसँगको संवाद, अस्पताल व्यवस्थापनको जिम्मेवारी तथा कानुनी संरक्षणका विषयमा पुनः गम्भीर बहस सुरु गराएको छ। सरोकारवालाहरूले यस्ता घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान गर्दै दोषीमाथि कानुनबमोजिम कारबाही गर्न र भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिन प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
चिकित्सक समुदायले पनि उपचारको क्रममा आउने चुनौतीलाई समाजले यथार्थ रूपमा बुझ्नुपर्ने र स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने वातावरण सुरक्षित, सम्मानजनक तथा विश्वासमा आधारित हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनीहरूको भनाइमा चिकित्सक र बिरामीबीचको विश्वास नै गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाको आधार हो, र हिंसा वा धम्कीले त्यो सम्बन्धलाई कमजोर बनाउने मात्र काम गर्छ।